ორი ათასი წლის წინ მცხეთა ქართლის დედაქალაქი იყო. აქ სხვადასხვა ხალხი ცხოვრობდა და მათ შორის ძველი ებრაული თემიც იყო.
Две тысячи лет назад Мцхета была столицей Картли. Здесь жили разные народы, и среди них была древняя еврейская община.
სვეტიცხოვლობა - Светицховлоба
Светицховлоба — один из важнейших православных праздников Грузии. Он отмечается 14 октября, особенно торжественно — в древней столице Грузии, Мцхете, у собора Светицховели. В этот день по всей Грузии официальный выходной.
Праздник посвящен хитону Иисуса Христа и Животворящему столпу — Светицховели. Его история начинается две тысячи лет назад.
ქრისტეს კვართი და სვეტიცხოველი
Хитон Христа и Светицховели
ამ თემში ცხოვრობდა კაცი, სახელად ელიასი. ერთხელ მან იერუსალიმიდან ამბავი მიიღო და შორეულ გზას გაუდგა.
В этой общине жил человек по имени Элиас. Однажды он получил весть из Иерусалима и отправился в далекий путь.
როდესაც ელიასი იერუსალიმში ჩავიდა, იქ იესო ქრისტეს უკანასკნელი დღეები იდგა.
Когда Элиас прибыл в Иерусалим, там шли последние дни земной жизни Иисуса Христа.
ელიასი გოლგოთაზე ქრისტეს ჯვარცმის დროსაც იმყოფებოდა. მან საკუთარი თვალით იხილა ის დღე, რომელმაც მთელი სამყაროს ისტორია შეცვალა.
Элиас был на Голгофе во время распятия Христа. Своими глазами он увидел день, который изменил историю всего мира.
ჯვარცმის შემდეგ ქრისტეს სამოსი რომაელ ჯარისკაცებს დარჩათ. მათ სამოსი გაინაწილეს, მაგრამ კვართი არ დაუხევიათ — ის მთლიანად იყო მოქსოვილი.
После распятия одежда Христа осталась у римских воинов. Они разделили одежды, но хитон не разорвали — он был соткан как единое целое.
ჯარისკაცებმა კვართზე წილი ყარეს. ასე აღმოჩნდა ქრისტეს კვართი ერთ-ერთი მათგანის ხელში.
Воины бросили жребий о хитоне. Так хитон Христа оказался в руках одного из них.
ელიასმა ამ ჯარისკაცისგან კვართი შეიძინა. მან წმინდა სამოსი ფრთხილად შეინახა და იერუსალიმიდან მცხეთისკენ გამოემართა.
Элиас приобрел хитон у этого воина. Он бережно сохранил святую одежду и отправился из Иерусалима обратно в Мцхету.
გრძელი გზის შემდეგ ელიასი სამშობლოში დაბრუნდა. სახლში მას მისი და, სიდონია, ელოდებოდა.
После долгого пути Элиас вернулся на родину. Дома его ждала сестра Сидония.
როდესაც სიდონიამ გაიგო, რა მოხდა იერუსალიმში და რა ჩამოიტანა მისმა ძმამ, კვართის ნახვა მოინდომა.
Когда Сидония узнала, что произошло в Иерусалиме и что привез ее брат, она захотела увидеть хитон.
მან ქრისტეს კვართი ხელში აიღო, გულზე ძლიერად მიიკრა და დიდი მწუხარებისგან იმავე წამს გარდაიცვალა.
Она взяла хитон Христа в руки, крепко прижала его к груди и в тот же миг умерла от великой скорби.
ელიასი და მისი ახლობლები ცდილობდნენ კვართის ხელიდან გამოღებას, მაგრამ სიდონიას ხელები ვეღარ გაუშალეს.
Элиас и его близкие пытались вынуть хитон из ее рук, но разжать руки Сидонии уже не смогли.
ამიტომ სიდონია ქრისტეს კვართთან ერთად დაკრძალეს.
Поэтому Сидонию похоронили вместе с хитоном Христа.
დრო გავიდა. სიდონიას საფლავზე დიდი კედარი გაიზარდა. წლების განმავლობაში ის სულ უფრო მაღალი და ძლიერი ხდებოდა, ხოლო ადამიანებმა ნელ-ნელა დაივიწყეს, რა საიდუმლოს ინახავდა მიწა მის ფესვებთან.
Прошло время. На могиле Сидонии вырос большой кедр. С годами он становился все выше и крепче, а люди постепенно забыли, какую тайну хранила земля у его корней.
სამი საუკუნის შემდეგ მცხეთაში წმინდა ნინო მოვიდა. პატარა ვაზის ჯვრით ხელში ის ქართლში ქრისტიანობას ქადაგებდა.
Три столетия спустя в Мцхету пришла святая Нино. С небольшим крестом из виноградной лозы в руках она проповедовала христианство в Картли.
იმ დროს ქართლს მეფე მირიანი და დედოფალი ნანა მართავდნენ. მათ ქრისტიანობა მიიღეს და მალე მეფემ გადაწყვიტა, მცხეთაში ქრისტიანული ეკლესია აეშენებინა.
В то время Картли правили царь Мириан и царица Нана. Они приняли христианство, и вскоре царь решил построить в Мцхете христианскую церковь.
წმინდა ნინომ ეკლესიისთვის ის ადგილი აირჩია, სადაც სიდონია და ქრისტეს კვართი იყო დაკრძალული.
Святая Нино выбрала для церкви то место, где были погребены Сидония и хитон Христа.
სიდონიას საფლავზე გაზრდილი უზარმაზარი კედარი მოჭრეს. მისი ტანისგან შვიდი დიდი სვეტი გააკეთეს, რომლებიც ახალი ეკლესიისთვის უნდა გამოეყენებინათ.
Огромный кедр, выросший на могиле Сидонии, срубили. Из его ствола сделали семь больших столпов для новой церкви.
ექვსი სვეტი მუშებმა უპრობლემოდ დადგეს. მაგრამ მეშვიდე სვეტთან უცნაური რამ მოხდა — მისი ადგილიდან დაძვრა ვერავინ შეძლო.
Шесть столпов рабочие установили без труда. Но с седьмым произошло нечто странное — никто не смог сдвинуть его с места.
რამდენიც არ უნდა ეცადათ, სვეტი მიწაზე უძრავად იდო.
Сколько бы они ни пытались, столп неподвижно лежал на земле.
საღამო მოვიდა. სამუშაო შეწყდა და ადამიანები წავიდნენ, წმინდა ნინო კი იქ დარჩა და მთელი ღამე ლოცულობდა.
Наступил вечер. Работу прекратили, люди ушли, а святая Нино осталась там и молилась всю ночь.
გამთენიისას საოცრება მოხდა.
На рассвете произошло чудо.
მეშვიდე სვეტი ადამიანის ხელის გარეშე მიწიდან მაღლა აიწია. ცოტა ხანს ჰაერში იდგა, შემდეგ კი ნელ-ნელა დაეშვა და ზუსტად თავის ადგილას დადგა — სიდონიას საფლავისა და ქრისტეს კვართის ზემოთ.
Седьмой столп без помощи человеческих рук поднялся над землей. Некоторое время он стоял в воздухе, а затем медленно опустился точно на свое место — над могилой Сидонии и хитоном Христа.
სვეტიდან სურნელოვანი მირონი გადმოდიოდა. ადამიანები მასთან მოდიოდნენ, ლოცულობდნენ და ავადმყოფები იკურნებოდნენ.
Из столпа истекало благоухающее миро. Люди приходили к нему, молились, и больные исцелялись.
ამიტომ მას სვეტი ცხოველი — სიცოცხლის მომნიჭებელი, ცოცხალი სვეტი — უწოდეს.
Поэтому его назвали Свети Цховели — Животворящий, живой столп, дарующий жизнь.
ამ ორი სიტყვისგან წარმოიშვა სახელიც, რომელსაც ეს ადგილი თითქმის ორი ათასი წელია ატარებს — სვეტიცხოველი.
Из этих двух слов родилось имя, которое это место носит уже почти две тысячи лет, — Светицховели.
ტაძრის შუაგულში დღესაც დგას ქვის ნაგებობა, რომელიც წმინდა სვეტის ადგილს აღნიშნავს. მის ქვეშ კი, მიწის სიღრმეში, სიდონია ქრისტეს კვართით ხელში განისვენებს.
В самом сердце собора и сегодня стоит каменное сооружение, отмечающее место святого столпа. А под ним, в глубине земли, покоится Сидония с хитоном Христа в руках.
სვეტიცხოვლის ისტორია
История храма
სვეტიცხოველი მცხეთაში, საქართველოს ძველ დედაქალაქში მდებარეობს.
Светицховели находится в Мцхете, древней столице Грузии.
პირველი ეკლესია ამ ადგილას IV საუკუნეში, მეფე მირიანის დროს აშენდა.
Первая церковь на этом месте была построена в IV веке, во времена царя Мириана.
V საუკუნეში მის ადგილას დიდი ქვის ბაზილიკა ააშენეს.
В V веке на ее месте построили большую каменную базилику.
XI საუკუნის დასაწყისში კათოლიკოსმა მელქისედეკ I-მა ახალი, უფრო დიდი ტაძრის აშენება დაიწყო.
В начале XI века католикос Мелхиседек I начал строительство нового, более крупного храма.
ტაძრის ხუროთმოძღვარი არსუკიძე იყო.
Архитектором храма был Арсукидзе.
მშენებლობა 1010 წელს დაიწყო და 1029 წელს დასრულდა.
Строительство началось в 1010 году и завершилось в 1029 году.
სწორედ ეს ტაძარი, მიუხედავად მრავალი ცვლილებისა და აღდგენისა, დღემდე დგას მცხეთის ცენტრში.
Именно этот храм, несмотря на многочисленные изменения и реставрации, до сих пор стоит в центре Мцхеты.
საუკუნეების განმავლობაში სვეტიცხოველი საქართველოს ერთ-ერთი მთავარი სულიერი ცენტრი იყო.
На протяжении веков Светицховели был одним из главных духовных центров Грузии.
აქ ქართველ მეფეებს მეფედ აკურთხებდნენ და კრძალავდნენ.
Здесь короновали и хоронили грузинских царей.
ტაძარში დღემდე შემორჩენილია ძველი ნაგებობების ნაწილები, ფრესკები და ქართველ მეფეთა საფლავები.
В храме до наших дней сохранились части более древних сооружений, фрески и могилы грузинских царей.
1994 წლიდან სვეტიცხოველი, მცხეთის სხვა ისტორიულ ძეგლებთან ერთად, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია.
С 1994 года Светицховели вместе с другими историческими памятниками Мцхеты входит в список Всемирного наследия ЮНЕСКО.
დღეს სვეტიცხოველი მოქმედი საკათედრო ტაძარია და საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ისტორიული და რელიგიური ადგილია.
Сегодня Светицховели — действующий кафедральный собор и одно из важнейших исторических и религиозных мест Грузии.
სიტყვები დასამახსოვრებლად
Слова для запоминания
თემი
община
შორეული
далекий
ჯვარცმა
распятие
ჯვარს აცვეს
распяли
სამოსი
одежда, одеяние
კვართი
хитон
მოქსოვილი
сотканный
წილი
жребий; доля
წილი ყარეს
бросили жребий
შეიძინა
приобрел
ფრთხილად
бережно, осторожно
სამშობლო
родина
მწუხარება
скорбь, печаль
დაკრძალეს
похоронили
საფლავი
могила
კედარი
кедр
საიდუმლო
тайна
ფესვი
корень
ქადაგება
проповедь
ქადაგებდა
проповедовал / проповедовала
სვეტი
столп, колонна
დაძვრა
сдвинуть, привести в движение
უძრავად
неподвижно
გამთენიისას
на рассвете
საოცრება
чудо
დაეშვა
опустился / спустился
სურნელოვანი
благоухающий, ароматный
იკურნებოდნენ
исцелялись
განისვენებს
покоится
დედაქალაქი
столица
ამბავი
весть, известие
ჯარისკაცი
воин, солдат
გარდაიცვალა
умер / умерла
ვაზი
виноградная лоза
ეკლესია
церковь
ტაძარი
храм, собор
მირონი
миро
ხუროთმოძღვარი
архитектор
აკურთხებდნენ
короновали, освящали
ნაგებობა
сооружение, строение